OFE- i co dalej?

www.ZUS.pl

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.), ubezpieczeni urodzeni po 31 grudnia 1968 r. (a więc ci, którzy w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1999 r., nie mieli więcej niż 30 lat) zobowiązani byli do podpisania umowy z wybranym przez siebie otwartym funduszem emerytalnym (OFE). Umowy te należało podpisać do 30 września 1999 r. 

Osoby, które przed tą datą nie podlegały ubezpieczeniom społecznym, zobowiązane są do zawarcia umowy z funduszem emerytalnym nie później niż w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń. 

W przypadku ubezpieczonych, którzy nie dopełnili tego obowiązku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ich uprzednim wezwaniu do zawarcia umowy, wyznacza OFE w drodze losowania.

Dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. (a więc dla tych, którzy w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1999 r., mieli ukończone 30 lat, lecz nie osiągnęli 50 roku życia) przystąpienie do OFE było dobrowolne. Na podpisanie umowy z wybranym funduszem mieli czas do końca 1999 r. Termin ten uważa się za zachowany, jeżeli osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. nie podlegała obowiązkowi ubezpieczeń społecznych w 1999 r., ale przystąpiła do OFE w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku ubezpieczeń po 31 grudnia 1999 r. oraz w dniu powstania tego obowiązku nie ukończyła 50 lat. 

Zaznaczyć przy tym należy, że w przypadku tej grupy osób przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego było nieodwołalnym oświadczeniem woli o wyborze ubezpieczenia emerytalnego na zasadach określonych dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1968 r. Oznacza to, że ubezpieczeni, którzy zawarli umowę z OFE nie mogą się z niej wycofać. Podpisując bowiem umowę zadeklarowali chęć otrzymania emerytury na nowych zasadach i nie dotyczą ich m.in. przepisy o możliwości skorzystania z wcześniejszej emerytury. 

Wiele jednak osób podpisujących umowy z OFE nie zdawało sobie sprawy z  konsekwencji podjętej decyzji; obecnie występują o anulowanie umowy. 

Z uwagi na fakt, że ZUS nie jest stroną przy zawieraniu umowy z otwartym funduszem emerytalnym, nie może rozstrzygać sporów ani anulować umowy. W tych sprawach ubezpieczeni powinni zwracać się bezpośrednio do właściwych funduszy emerytalnych. Zgodnie z art. 84a ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych  (Dz.U. nr 139, poz. 934 z późn. zm.), ubezpieczeni urodzeni w latach 1949-1953 powinni być przed podpisaniem umowy szczegółowo poinformowani przez akwizytorów o konsekwencjach przystąpienia do II filaru. W sprawach o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami orzekają sądy ubezpieczeń społecznych właściwe dla miejsca zamieszkania członka funduszu. 

W przypadku ubezpieczonych, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego, cała składka na ubezpieczenie emerytalne przekazywana jest na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. 

Dla wszystkich ubezpieczonych - członków OFE obowiązkowy jest podział składki na ubezpieczenie emerytalne. Część składki pochodząca ze składki finansowanej przez ubezpieczonego, wynosząca 7,3 % podstawy wymiaru składki, odprowadzana jest przez ZUS do wybranego przez ubezpieczonego OFE.

Aby składka mogła zostać przekazana na indywidualny rachunek w wybranym przez ubezpieczonego otwartym funduszu emerytalnym, w bazie danych ZUS muszą znajdować się wypełnione zgodnie z "Zasadami wypełniania dokumentów ubezpieczeniowych" następujące zidentyfikowane dokumenty:

• zgłoszenie do ubezpieczeń (druk ZUS ZUA) dokonane przez płatnika składek,
• imienny raport miesięczny (druk ZUS RCA lub ZUS RNA),
• deklaracja rozliczeniowa (druki ZUS DRA),
• wpłata na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.

Ponadto musi istnieć w systemie KSI zgłoszenie umowy o członkostwo dokonane przez otwarty fundusz emerytalny z poprawnymi danymi identyfikacyjnymi ubezpieczonego (dwa identyfikatory numeryczne oraz nazwisko i imię).

Dokumenty mogą zostać poprawnie zidentyfikowane w systemie komputerowym ZUS tylko wtedy, gdy zawierają prawidłowe dane identyfikacyjne płatnika składek (blok II formularzy ubezpieczeniowych).

Co powinien zrobić ubezpieczony - członek OFE, jeżeli stwierdzi, że składki nie są  przekazywane na jego rachunek w funduszu emerytalnym?

Ubezpieczony - członek OFE powinien:

• sprawdzić w swoim funduszu, jakie dane identyfikacyjne (np. Pesel, NIP, imię i nazwisko, data urodzenia) zostały przekazane przez OFE do ZUS, 
• porównać je ze stanem faktycznym oraz ustalić w funduszu datę pierwszego prawidłowego zgłoszenia danych do ZUS, 
• zgłosić się do swojego pracodawcy (płatnika składek) z prośbą o sprawdzenie danych identyfikacyjnych, zarówno płatnika jak i ubezpieczonego, jakie zostały przekazane do ZUS na dokumentach zgłoszeniowych oraz dokumentach rozliczeniowych (deklaracjach i imiennych raportach miesięcznych),
• porównać swoje dane identyfikacyjne przekazane przez pracodawcę (płatnika składek) do ZUS na dokumentach zgłoszeniowych i imiennych raportach miesięcznych ze stanem faktycznym,
• porównać swoje dane identyfikacyjne przekazane do ZUS przez płatnika składek z danymi przekazanymi przez fundusz emerytalny,
• upewnić się, że zarówno płatnik jak i fundusz przekazali do ZUS aktualne dane identyfikacyjne, ich zmianę (np. zmiana nazwiska w wyniku zawarcia małżeństwa) lub korektę. Jeżeli dane identyfikacyjne zgłoszone przez płatnika i przez OFE nie zgadzają się,  właściwy podmiot, tj. płatnik składek lub otwarty fundusz emerytalny, powinien dokonać aktualizacji przekazanych do ZUS danych (w przypadku płatnika składek będzie to druk ZUS ZIUA).

Jeżeli dane przekazane do ZUS przez pracodawcę (płatnika składek) i OFE są poprawne, ubezpieczony powinien złożyć wniosek o wskazanie przyczyny nieprzekazywania składek w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, właściwej ze względu na siedzibę płatnika lub adres zamieszkania ubezpieczonego. 
Wniosek powinien być złożony według załączonego wzoru (nie jest wymagane formalne potwierdzenie przez fundusz emerytalny ani przez płatnika składek danych, zawartych we wniosku).

Wzór do pobrania *.rtf - OFE_ZUS.rtf (10,0 kB)

Jednostka terenowa ZUS ustali przyczynę nieprzekazywania składek lub części składek do właściwego funduszu emerytalnego oraz określi sposób dalszego postępowania. 

Najczęściej występujące błędy w dokumentach ubezpieczeniowych

Formularz ZUS ZUA

• niezaznaczenie lub zaznaczenie więcej niż jednego pola (rodzaj zgłoszenia) w bloku I formularza,
• nieprawidłowe dane identyfikacyjne ubezpieczonego (blok III),
• błędny lub niepełny kod tytułu ubezpieczenia (pole 01 w bloku V),
• niezaznaczenie lub niepoprawne zaznaczenie zgłoszenia do poszczególnych ubezpieczeń (bloki VI-IX).

Formularze ZUS RCA lub ZUS RNA

• błędny identyfikator raportu (blok  I, pole 01),
• nieprawidłowe dane identyfikacyjne ubezpieczonego (blok IIIA, IVA, VA, VIA),
• brak, błędny lub niepełny kod tytułu ubezpieczenia (pole 01 w bloku IIIB, IVB, VB,VIB),
• błędy rachunkowe.

Formularz ZUS DRA

• nieprawidłowy kod terminu przysyłania deklaracji i raportów lub jego brak (blok I, pole 01),
• błędny identyfikator deklaracji (blok I, pole 02),
• błędy rachunkowe. 

Dokument płatniczy

• wysokość wpłaty niezgodna z kwotą do zapłaty wykazaną przez płatnika w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za dany miesiąc, 
• nieprawidłowe wypełnienie pól: 12 "Deklaracja" oraz 13 "Nr deklaracji". Jeżeli wpłata jest terminowa i dotyczy składki za jeden miesiąc, należy wpisać na dokumencie płatniczym rok i miesiąc oraz numer deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA,  według której ma być rozliczona wpłata. 

Zgłoszenie umowy zawartej z OFE

• nieprawidłowe dane identyfikacyjne ubezpieczonego,
• przysłanie zgłoszenia tylko z jednym identyfikatorem (np. numerem PESEL).

Inne błędy uniemożliwiające przekazywanie składek na rachunki w OFE

• Niewypełnienie bloku XI w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, która nie rozlicza i nie opłaca składek za pracowników (lub inne osoby), a więc nie składa imiennych raportów miesięcznych.
• Wypełnienie bloku XI w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA w przypadku płatnika, który składa imienne raporty miesięczne, a więc rozlicza i opłaca składki za pracowników (lub inne osoby).
• Jeżeli płatnik był zwolniony z obowiązku comiesięcznego składania deklaracji (dotyczy to 1999 r.), a wpłata była terminowa i dotyczyła składki za jeden miesiąc, należało wpisać na dowodzie wpłaty rok i miesiąc ostatniej  deklaracji przekazanej do ZUS, a w polu nr deklaracji "00". Częstym błędem popełnianym przez płatników było wpisywanie kolejnego okresu deklaracji, gdy wpłata odnosiła się do deklaracji z poprzedniego miesiąca i wpisywanie w nr. deklaracji "01". Według takiego opisu system komputerowy próbuje zidentyfikować wpłatę ze wskazaną na dokumencie deklaracją.
• Przepływ składek na konto w wybranym funduszu jest również uwarunkowany prawidłowym zgłoszeniem umowy do ZUS przez OFE z pełnymi danymi identyfikacyjnymi osoby ubezpieczonej. Częstym powodem braku składek jest brak w zgłoszeniu ze strony funduszu tego identyfikatora, który wpisywany jest przez płatnika składek w imiennych raportach  miesięcznych ZUS RCA lub ZUS RNA.
• Powodem nieprzekazywania składek do OFE jest również przekroczenie górnej granicy rocznej podstawy wymiaru, tzw. trzydziestokrotności oraz przebywanie cały okres rozliczeniowy na zwolnieniu lekarskim lub urlopie bezpłatnym.